The Need for the Study of Sharana Culture Among Women and Children
ಜಯಶ್ರೀ ನಿಜಗುಣಿ ಬೇವೂರ
ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಅಗತ್ಯತೆ
ಸಮಾನತೆ, ವೈಚಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬಸವತತ್ವವೇ ದಾರಿದೀಪ
ಬಸವ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಎಂದರೆ 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಹಾನ್ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ, ಮಾನವತಾವಾದಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಜೀವನ, ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಸಮಾನತೆ, ಕಾಯಕ, ದಾಸೋಹ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಸಮಗ್ರ ಅರಿವು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯ ಬಸವ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವು ಬಸವತತ್ವದ ಪ್ರಚಾರ, ಪ್ರಸಾರ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
ನಾನು ಈ ವೇದಿಕೆಯ ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ನನ್ನ ಮಾತೃಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಅಕ್ಕ ರತ್ನಕ್ಕ ಸಾಣಿಕೊಪ್ಪ ಕಾಪಸೆ ಅವರಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಬಸವ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ.
ಇಂದಿನ ಮಹಿಳೆಯರು, ಯುವಜನರು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳು ಬಸವತತ್ವ ಮತ್ತು ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪುಟ್ಟ ಲೇಖನದ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಅಗತ್ಯತೆ
1. ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗೌರವ: ಶರಣರು ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರು. ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಆಯ್ದಕ್ಕಿ ಲಕ್ಕಮ್ಮ ಸೇರಿದಂತೆ ವಚನಕಾರ್ತಿಯರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ವಚನಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿಂತನೆ ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ.
2. ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ: ಕಂದಾಚಾರ, ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಅನಗತ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ವೈಚಾರಿಕ ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶರಣರ ವಚನಗಳು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.
3. ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ ಪ್ರಜ್ಞೆ: ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ ಎಂಬ ತತ್ವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ, ದುಡಿಮೆಯ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ದುಡಿದು ಬದುಕುವುದು ಹಾಗೂ ಗಳಿಸಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವದ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.
4. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ: ಪ್ರೀತಿ, ಸಹನೆ, ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಭೇದಭಾವಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಅಗತ್ಯತೆ
1. ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಿತ್ತನೆ: ಬಸವಣ್ಣನವರ ‘ಕಳಬೇಡ, ಕೊಲಬೇಡ, ಹುಸಿಯ ನುಡಿಯಲು ಬೇಡ’ ಎಂಬ ವಚನವು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
2. ಜಾತಿರಹಿತ ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಮಾಣ: ‘ಇವನಾರವ ಎನ್ನದೆ ಇವ ನಮ್ಮವ’ ಎಂಬ ವಿಶಾಲ ಮಾನವೀಯ ಚಿಂತನೆ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಮೇಲು-ಕೀಳು ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.
3. ಕಾಯಕ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು: ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣದೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಗುಣ, ಶ್ರಮದ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಮಯಪಾಲನೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮಕ್ಕಳು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
4. ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿರುವ ವಚನಗಳನ್ನು ಓದುವುದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಪ್ರೀತಿ, ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸ, ಭಾಷಾ ಕೌಶಲ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ ಚಿಂತನೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಮಾಜದ ಮೇಲಾಗುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮ
ಸದೃಢ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣ: ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಸಮಾಜದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮುಕ್ತ, ಶಾಂತಿಯುತ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಇದು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ರಕ್ಷಣೆ: ಕನ್ನಡದ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಪತ್ತಾಗಿರುವ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮೇಲಿದೆ.
ಬದುಕಿಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗುವ ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳು
ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನೈತಿಕತೆ, ಸಮಾನತೆ, ವೈಚಾರಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಾಗಿವೆ.
1. ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ
“ಕಳಬೇಡ ಕೊಲಬೇಡ ಹುಸಿಯ ನುಡಿಯಲು ಬೇಡ,
ಮುನಿಯಬೇಡ, ಅನ್ಯರಿಗೆ ಅಸಹ್ಯಪಡಬೇಡ,
ತನ್ನ ಬಣ್ಣಿಸಬೇಡ, ಇದಿರ ಹಳಿಯಲು ಬೇಡ.
ಇದೇ ಅಂತರಂಗ ಶುದ್ಧಿ, ಇದೇ ಬಹಿರಂಗ ಶುದ್ಧಿ
ಇದೇ ನಮ್ಮ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವನೊಲಿಸುವ ಪರಿ.”
ಈ ವಚನವು ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡಬಾರದು, ಹಿಂಸೆ ನೀಡಬಾರದು, ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಬಾರದು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಜೀವನದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಉತ್ತಮ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಈ ವಚನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿದೆ.
2. ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಗಾಗಿ
“ಇವನಾರವ ಇವನಾರವ ಇವನಾರವನೆಂದೆನಿಸದಿರಯ್ಯಾ,
ಇವ ನಮ್ಮವ ಇವ ನಮ್ಮವ ಇವ ನಮ್ಮವನೆಂದೆನಿಸಯ್ಯಾ.
ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮಗನೆಂದೆನಿಸಯ್ಯಾ.”
ಯಾರನ್ನೂ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಅಂತಸ್ತು ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣಬಾರದು. ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನಮ್ಮವರಂತೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕಾಣುವ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ವಚನದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
3. ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ
“ಎನ್ನ ಕಾಲೇ ಕಂಬ, ದೇಹವೇ ದೇಗುಲ,
ಶಿರ ಹೊನ್ನ ಕಳಸವಯ್ಯಾ.
ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ ಕೇಳಯ್ಯಾ,
ಸ್ಥಾವರಕ್ಕಳಿವುಂಟು ಜಂಗಮಕ್ಕಳಿವಿಲ್ಲ.”
ನಮ್ಮ ದೇಹವೇ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ಉದಾತ್ತ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಈ ವಚನ ಸಾರುತ್ತದೆ. ದೇಹವನ್ನು ಕೇವಲ ಪೂಜೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಸತ್ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕು. ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕು ಚಲನಶೀಲವಾಗಿದ್ದು, ಸತ್ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ.
4. ಮಾತಿನ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿನಯಕ್ಕಾಗಿ
“ನುಡಿದರೆ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತಿರಬೇಕು,
ನುಡಿದರೆ ಮಾಣಿಕ್ಯದ ದೀಪ್ತಿಯಂತಿರಬೇಕು,
ನುಡಿದರೆ ಸ್ಫಟಿಕದ ಸಲಾಕೆಯಂತಿರಬೇಕು,
ನುಡಿದರೆ ಲಿಂಗ ಮೆಚ್ಚಿ ಅಹುದಹುದೆನಬೇಕು.”
ನಮ್ಮ ಮಾತುಗಳು ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿರಬೇಕು. ಸತ್ಯ, ಪ್ರೀತಿ, ವಿನಯ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು. ಮಾತುಗಳು ಇತರರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡದೆ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಂತಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ವಚನದ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.
5. ದಯೆ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಗಾಗಿ
“ದಯವಿಲ್ಲದ ಧರ್ಮವದೇವುದಯ್ಯಾ?
ದಯವೇ ಬೇಕು ಸಕಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲರಲ್ಲಿ,
ದಯವೇ ಧರ್ಮದ ಮೂಲವಯ್ಯಾ,
ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವನಂತಲ್ಲದೊಲ್ಲನಯ್ಯಾ.”
ದಯೆ ಮತ್ತು ಕರುಣೆ ಇಲ್ಲದ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೂ ಪ್ರೀತಿ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಜೀವದಯೆ, ಪರಿಸರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಹಜೀವನದ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸಲು ಈ ವಚನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕವಾಗಿದೆ.
ಬಸವತತ್ವವೇ ಜಗದ ತತ್ವವಾಗಲಿ
ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಅಸಮಾನತೆ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥದ ಮನೋಭಾವಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳು ನಮಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿವೆ. ಮಹಿಳೆಯರು, ಯುವಜನರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಅದರ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಬಸವತತ್ವ ಕೇವಲ ಓದುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು. ಅದು ನಮ್ಮ ನಡೆ, ನುಡಿ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಬೇಕು. ಮನೆಮನೆಯಲ್ಲೂ ವಚನಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಚನಗಳ ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಶರಣ ಚಿಂತನೆಯ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಬೇಕು.
‘ಬಸವತತ್ವ ಜಗದ ತತ್ವ’ ಎಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸೋಣ. ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಲುಪಿಸೋಣ.
ಜಯಶ್ರೀ ನಿಜಗುಣಿ ಬೇವೂರ
ಬಸವ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ.
